Những điểm mới của Hướng dẫn 01-HD/TW ngày 19/5/2026 của Ban Bí thư về "Hướng dẫn một số vấn đề cụ thể thi hành điều lệ đảng"

Điểm cốt lõi của Hướng dẫn 01-HD/TW là sự linh hoạt gắn liền với nguyên tắc, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác Đảng và cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính nhằm phù hợp với bối cảnh thực tiễn của giai đoạn mới. Cụ thể:

1. Nới lỏng điều kiện đặc biệt về độ tuổi và học vấn khi kết nạp Đảng

Nhằm không bỏ sót những quần chúng ưu tú, có cống hiến lớn ở địa phương và các khu vực đặc thù, Hướng dẫn 01-HD/TW có những điều chỉnh mang tính thực tiễn cao:

- Về tuổi đời: Cho phép xem xét kết nạp người trên 60 tuổi khi đảm bảo sức khỏe, uy tín và đang công tác, cư trú tại cơ sở chưa có tổ chức đảng/đảng viên hoặc do yêu cầu đặc biệt, khi được Ban Thường vụ Cấp uỷ trực thuộc Trung ương đồng ý bằng văn bản. 

- Về trình độ học vấn tại vùng khó khăn: Người vào Đảng sinh sống tại miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn hoặc ngư dân bám biển chỉ cần trình độ học vấn tối thiểu là hoàn thành chương trình tiểu học. 

- Đặc cách cho nhân sỹ có uy tín: Đối với đối tượng là già làng, trưởng bản, người có uy tín tại các khu vực đặc thù nêu trên, điều kiện tối thiểu chỉ cần biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ (phải có văn bản đồng ý của Ban Thường vụ Cấp uỷ trực thuộc Trung ương). 

2. Tiêu chuẩn hóa khái niệm "Hoàn thành tốt nhiệm vụ"

Văn bản đã định nghĩa mạch lạc: "Hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao là hoàn thành có chất lượng, hiệu quả và bảo đảm thời gian theo quy định". Hướng dẫn bổ sung trách nhiệm của chi bộ trong việc đưa nội dung phân công tác cho đảng viên (như phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, xây dựng đời sống văn hóa...) vào khung đánh giá chất lượng đảng viên hằng năm, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để định lượng năng lực của từng đảng viên. 

3. Cải cách thủ tục thẩm tra lý lịch và quản lý hồ sơ thời kỳ số

Đây là phần có nhiều điểm mới phù hợp với tinh thần tối giản hóa thủ tục hành chính, loại bỏ các bước trùng lặp:

Miễn thẩm tra lý lịch trong gia đình đã là đảng viên: Nếu người vào Đảng có cha, mẹ đẻ, người trực tiếp nuôi dưỡng, anh chị em ruột, con đẻ đã là đảng viên; hoặc bên vợ/chồng có cha, mẹ đẻ, người nuôi dưỡng, anh chị em ruột đã là đảng viên, đồng thời khai trung thực và có xác nhận của cấp ủy quản lý hồ sơ đảng viên thì không phải thẩm tra, xác minh lý lịch (hoặc lý lịch bên vợ/chồng). 

Thừa nhận lý lịch tư pháp/quân đội: Việc thẩm tra lý lịch người vào Đảng trong lực lượng vũ trang được phép đối chiếu trực tiếp với lý lịch khai khi nhập ngũ, tuyển sinh hoặc tuyển dụng. 

Ứng dụng công nghệ: Quy định rõ việc quản lý hồ sơ đảng viên điện tử, số hóa tài liệu, thực hiện nghiệp vụ công tác đảng viên trên môi trường số theo hướng dẫn của Ban Tổ chức Trung ương. 

4. Bước ngoặt đột phá: Thí điểm nhiệm kỳ Chi bộ trực thuộc 5 năm

Mục 13.4: "Thí điểm thực hiện nhiệm kỳ của chi bộ trực thuộc là 5 năm, bắt đầu thực hiện từ nhiệm kỳ chi bộ 2025 - 2030." 

Đây là thay đổi mang tính lịch sử. Thay vì nhiệm kỳ 2,5 năm (02 năm 06 tháng) như trước đây, việc kéo dài lên 05 năm giúp đồng bộ hóa nhiệm kỳ của chi bộ trực thuộc với nhiệm kỳ đại hội các cấp cao hơn (đại hội đảng bộ cơ sở, đảng bộ cấp trên trực tiếp cơ sở, tỉnh, thành phố và Trung ương). Sự thay đổi này giảm thiểu đáng kể chi phí, thời gian tổ chức đại hội liên tục, giúp chi bộ tập trung vào thực hiện các chương trình hành động dài hạn mang tính chiến lược. 

5. Bổ sung các mốc tặng Huy hiệu Đảng mới và quy định trao cuốn chiếu

Nhằm ghi nhận cống hiến của các đảng viên lão thành, Hướng dẫn 01-HD/TW bổ sung hai mốc tuổi Đảng mới:

- Chính thức xét tặng Huy hiệu 35 năm và 95 năm tuổi Đảng từ ngày 08/4/2026. 

- Để giải quyết giai đoạn chuyển tiếp, văn bản yêu cầu hoàn thành trao tặng Huy hiệu 35 năm tuổi Đảng cho những đảng viên có từ 35 đến dưới 40 năm tuổi Đảng trước ngày 07/11/2026. 

Cơ chế nhân văn: Cho phép xét tặng sớm đối với đảng viên bị bệnh nặng (không quá 12 tháng với mốc dưới 70 năm và không quá 24 tháng đối với các mốc từ 70 năm tuổi Đảng trở lên). 

6. Đổi mới thể thức khen thưởng tổ chức Đảng và Đảng viên

Công tác thi đua khen thưởng đã phân cấp thẩm quyền rất cụ thể và bổ sung hình thức khen thưởng không theo định kỳ. Cấp ủy các cấp có quyền xem xét, khen thưởng kịp thời đối với các cá nhân, tổ chức có thành tích đặc biệt xuất sắc đột xuất trong các lĩnh vực tiên phong nguy hiểm như: phòng, chống thiên tai, dịch bệnh; đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và tệ nạn xã hội... nhằm tạo động lực và bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám đấu tranh. 

Có thể khẳng định Hướng dẫn số 01-HD/TW của Ban Bí thư khóa XIV là một văn bản thể hiện tư duy quản lý Đảng vừa chặt chẽ, vừa biện chứng. Việc tinh giản thủ tục thẩm tra lý lịch, đưa công nghệ số vào quản lý hồ sơ, điều chỉnh độ tuổi kết nạp ở vùng sâu vùng xa, đặc biệt là thí điểm nâng nhiệm kỳ chi bộ lên 05 năm cho thấy bước chuyển mình mạnh mẽ của Đảng trong việc tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực lãnh đạo từ gốc rễ cơ sở. Văn bản này là cẩm nang pháp lý quan trọng, gỡ bỏ nhiều nút thắt thực tiễn trong công tác xây dựng Đảng hiện nay.